Pradziadowie z Etiopii

Trzy całe, skamieniałe czaszki sprzed 160 000 lat odnaleziono w północno-wschodniej Etiopii, w miejscowości Herto w regionie Middle Awash w krainie Aar, 230 km od Addis Abeby. Są to najstarsze znane szczątki homo sapiens.

Badania na tym stanowisku, oznaczonym numerem 16, trwają od lat, w 1997 roku natrafiono na pierwsze znaleziska. Oprócz czaszek w całości, na obszarze 400 metrów kwadratowych badacze natknęli się na kilkaset małych fragmentów czaszek i zębów siedmiu innych osób. Wszystkie szczątki należą do tego samego gatunku. Wydobycie wszystkich skamieniałości zajęło trzy sezony wykopaliskowe. Kolejne trzy lata poświęcono na analizę antropologiczną - porównanie odkopanych kości i czaszek z kilkoma tysiącami czaszek z różnych okresów i regionów kuli ziemskiej.

Dotychczas panował pogląd, że początki homo sapiens, czyli człowieka współczesnego, sięgają 100 000 lat. Komunikat o odkryciu opublikowało brytyjskie czasopismo naukowe "Nature". Odkrycia dokonał mieszany zespół etiopsko-amerykański z Muzeum Narodowego w Addis Abebie i Uniwersytetu w Berkeley w Kalifornii.

Odkryte szczątki to dwie czaszki osób dorosłych i jedna dziecka. Są one podobne do czaszek ludzi żyjących współcześnie, z kilkoma niewielkimi różnicami. Noszą ślady nacięć dokonanych kamiennymi narzędziami, co odkrywcy interpretują jako pozostałość najstarszych praktyk grzebalnych; ich zdaniem ślady te powstały zaraz po śmierci, jeszcze przed skamienieniem kości. Podstawy czaszek są gładkie, wypolerowane - podobne ślady zarejestrowali antropolodzy badający współczesne pierwotne kultury, mają one związek z kultem przodków.

Czaszki zostały zaliczone do gatunku homo sapiens, sklasyfikowane jako podgatunek homo sapiens idalu; słowo "idalu" oznacza w miejscowym języku afarskim "dawny". Objętość czaszek homo sapiens idalu jest nieco większa od przeciętnej objętości czaszek współczesnych ludzi – ujawnił jeden z etiopskich odkrywców – Teshome Toga.