Zielony Ład: krajowe przepisy niezgodne z dyrektywami UE

28 czerwca 2022
Zielony Ład: krajowe przepisy niezgodne z dyrektywami UE

COPA I COGECA PRZEDSTAWIŁA STANOWISKO WSTĘPNE NA TEMAT ZAKAZU STOSOWANIA PLASTIKOWYCH OPAKOWAŃ DO PREZENTACJI WARZYW I OWOCÓW PRZEZNACZONYCH DO SPRZEDAŻY

ROZWAŻANIA WSTĘPNE

W wielu przypadkach to, jaki rodzaj opakowań jest używany do prezentacji świeżych warzyw i
owoców leży poza kontrolą producentów, gdyż są oni zobowiązani do stosowania się do
specyfikacji narzucanych przez sprzedawców detalicznych.

Należy ponadto zwrócić uwagę, że w pewnych krajach obowiązują przepisy, których celem jest
zakazanie stosowania w sprzedaży świeżych warzyw i owoców opakowań wykonanych choćby w części z plastiku. Tak jest we Francji, gdzie 1 kwietnia 2022 roku weszła w życie ustawa nr 2020-105 z 10 lutego 2020 r. dotycząca gospodarki o obiegu zamkniętym i przeciwdziałania marnowaniu żywności. Podobne przepisy są właśnie przygotowywane w Hiszpanii.

Działający w ramach Copa i Cogeca producenci warzyw i owoców oraz zrzeszające ich
spółdzielnie są w pełni świadomi wyzwań środowiskowych i klimatycznych. Ich wspólnym celem
jest ograniczenie zbędnych opakowań wykonanych z materiałów pochodzenia kopalnego i
wszyscy zgadzają się z ideą gospodarki o obiegu zamkniętym - nie tylko w związku z
oczekiwaniami ich klientów czy społeczeństwa w ogóle, ale także z powodu ich własnych
przekonań.

Niemniej jednak są przeciwni obowiązującym lub przygotowywanym przepisom
krajowym, a także wprowadzeniu zakazu stosowania opakowań plastikowych do prezentacji
świeżych warzyw i owoców przeznaczonych do sprzedaży w całej UE, wiedząc, że służby Komisji już pochyliły się nad tym zagadnieniem. I choć może wydawać się, że te jednostronne decyzje krajowe są rozsądne i są podejmowane w duchu dyrektyw wspólnotowych dotyczących zarządzania odpadami, zdaniem Copa i Cogeca wcale tak nie jest.

Zakaz stosowania plastikowych opakowań dotyczy tylko prezentacji świeżych warzyw i owoców
przeznaczonych do sprzedaży, które są w ten sposób dyskryminowane, jak gdyby były to jedyne
produkty żywnościowe sprzedawane w opakowaniach zawierających plastik.

Dyrektywa UE 2018/851 Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów ma na celu usprawnienie zarządzania odpadami i jest bardzo skupiona na recyclingu i ponownym wykorzystaniu, ale w żadnym razie nie zaleca wprowadzenia zakazu stosowania plastikowych opakowań dla żadnego konkretnego sektora, czy to warzyw, owoców czy jakichkolwiek innych produktów spożywczych.

Tak samo to wygląda w przypadku dyrektywy (UE) 2018/852 Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, która nie wprowadza żadnych zakazów ani nie wymienia warzyw czy owoców, lecz ustala minimalne cele w zakresie recyclingu, które należy osiągnąć dla wybranych surowców znajdujących się w odpadach opakowaniowych.

Dyrektywa (UE)2019/904 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych
produktów z tworzyw sztucznych na środowisko pozwala państwom członkowskim na nałożenie
ograniczeń w zakresie wprowadzania na rynek za pomocą odstępstwa od artykuły 18 dyrektywy
94/62/WE dla „produktów jednorazowych wykonanych z tworzyw wymienionych w części A
załącznika”, gdzie także nie zostały wymienione opakowania, w których prezentowane są
warzywa i owoce przeznaczone do sprzedaży.

Przepisy krajowe zakazujące stosowania opakowań plastikowych do prezentacji warzyw i
owoców przeznaczonych do sprzedaży nie tylko nie są zgodne z duchem wymienionych powyżej dyrektyw europejskich, lecz nawet stoją z nimi w sprzeczności, gdyż sama chęć zakazania stosowania opakowań plastikowych bez rozeznania sytuacji i bez zbadania skutków doprowadzi do:
- wzrostu marnotrawienia żywności w przypadku produktów bardzo łatwo psujących się;
- wzmożonego ryzyka wystąpienia nieuczciwych praktyk handlowych i nadużyć;
- pojawienia się przeszkód dla swobodnego przepływu towarów i poprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Wprowadzenie zakazu w jednym państwie członkowskim, uwzględniając fakt szybkiego psucia się wielu świeżych warzyw i owoców, będzie mieć tym większe znaczenie im dłuższe są odległości, na jakie te produkty są przewożone. Produkty wytwarzane w innym państwie członkowskim będą więc bardziej
podatne na zmarnowanie. We Francji odnotowano spadek zamówień składanych przez lokalnych dystrybutorów na importowane warzywa i owoce. Ponadto narzucanie różnych przepisów na wspólnym rynku szkodzi elastyczności niezbędnej spółdzielniom eksportującym do innych państw członkowskich, które decyzje o wysyłce swoich towarów podejmują z niedużym wyprzedzeniem.

W związku z tym tego typu decyzje dotyczące przepisów krajowych, podejmowane bez konsultacji na poziomie unijnym, stanowią środek ograniczający z pogwałceniem artykułu 34 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

Copa i Cogeca zastanawiają się, w jaki sposób można by wdrożyć taki zakaz, również w
odniesieniu do wymiany handlowej z krajami trzecimi oraz jakiego rodzaju wsparcie
otrzymałyby wtedy organizacje producentów.

Pilna jest potrzeba harmonizacji wewnątrz unijnej, z ustaleniem realistycznych celów w zakresie recyclingu, ponownego użycia i prewencji, którym będzie towarzyszył rozsądny harmonogram.

Tak długo jak nie będą dostępne korzystniejsze dla środowiska rozwiązania alternatywne, zakaz
stosowania plastikowych opakowań do prezentacji świeżych warzyw i owoców przeznaczonych
do sprzedaży będzie mieć negatywny wpływ na zapobieganie uszkodzeniom świeżych warzyw i
owoców, okres trwałości, marnowanie żywności, ale także na ich jakość pod względem higieny,
właściwości organoleptycznych oraz identyfikowalności, działań marketingowych, oznaczenia
pochodzenia z UE i zgodności z normami handlowymi i nie poprawi śladu środowiskowego
sektora. Co więcej, produkty ekologiczne muszą być całkowicie oddzielone od produktów
konwencjonalnych w całym łańcuchu dostaw, by uniknąć zanieczyszczeń krzyżowych.

Te pierwsze przepisy przyjmowane na poziomie krajowym nie uwzględniają braku - na dzień
dzisiejszy - alternatyw dla wszystkich warzyw i owoców, w tym produktów oddających wilgoć czy
w ogóle mokrych. Nie uwzględniają one także czasu potrzebnego do wdrożenia sprawdzonych
rozwiązań alternatywnych.

Możliwości innowacyjne i inwestycyjne podmiotów są ograniczone w sytuacji, kiedy ich park maszynowy jest nowy i jeszcze niezamortyzowany. Dodatkowe koszty związane z pakowaniem wynikające ze stosowania alternatywnych materiałów czy często znacznie wolniejszego przebiegu procesu, także nie zostały wzięte pod uwagę.

Papierowy worek kosztuje ok. 15-20 eurocentów, a plastikowy 3. Stosowanie rozwiązań papierowych dwu lub trzykrotnie zwiększa cenę opakowania.

To zagraża dostępności owoców i warzyw, a wzrost kosztów będzie musiał być, jak to zwykle bywa, pokryty prawdopodobnie przez dwa skrajne ogniwa łańcucha żywnościowego: producentów i konsumentów.

Jest to ponadto sprzeczne zcelem UE, jakim jest promowanie konsumpcji warzyw i  owoców w ramach zrównoważonej i zróżnicowanej diety.

Przykładowo wdrożone we Francji rozwiązania alternatywne dla opakowań plastikowych
opierają się głównie na celulozie. Od 1 lipca europejscy dostawcy nie będą mieć możliwości
zaspokojenia potrzeb wszystkich francuskich podmiotów zajmujących się sprzedażą warzyw i
owoców. Tego dnia upływa termin wykorzystania zapasów plastikowych opakowań - później
będą one zakazane. Jeśli liczba państw członkowskich, które przyjmą tego typu rozwiązania się
zwiększy, to dojdzie do niedoboru opakowań wytwarzanych z surowców ekologicznych, co
doprowadzi do zakłóceń między podmiotami, które będą próbowały wpłynąć na swoich
dostawców i/lub gromadzić opakowania.

W kontekście wzrostu cen za środki produkcji, energię, produkty spożywcze oraz zakłóceń w
łańcuchach dostaw, które jeszcze się pogłębiły w związku z rosyjską inwazją na Ukrainę, zakaz stosowania plastikowych opakowań do prezentacji warzyw i owoców przeznaczonych do sprzedaży może wygenerować dodatkowe, wysokie koszty, których producenci warzyw i owoców nie będą w stanie pokryć ani ich przenieść na konsumentów.

W związku z tym Copa i Cogeca zdecydowanie sprzeciwiają się wprowadzanym jednostronnie przepisom krajowym, które już obowiązują, a także tym, które są właśnie przygotowywane.

Nasze organizacje nie zgadzają się także na rozszerzenie zakazu stosowania opakowań
plastikowych do prezentacji świeżych warzyw i owoców przeznaczonych do sprzedaży na całą UE
w ramach przeglądu dyrektywy dotyczącej opakowań i odpadów opakowaniowych ani przeglądu
norm handlowych w sektorze warzyw i owoców.

Podmioty odpowiadające za wprowadzenie na rynek warzyw i owoców, w tym m.in. organizacje
producentów, od dawna zmieniają swoje praktyki środowiskowe. Są też zaangażowane w
działania w zakresie eko-koncepcji i wykorzystywania opakowań przyjaznych środowisku, czego
dowodzą nowe formy prezentacji w punktach sprzedaży warzyw i owoców, gdzie
wykorzystywane są rozwiązania alternatywne, kiedy tylko się pojawią i zostaną uznane za
wykonalne.

W tym duchu Copa i Cogeca mogą poprzeć podejście mające na celu zoptymalizowanie systemów zarządzania opakowaniami plastikowymi, by ograniczyć i zminimalizować ich wykorzystanie. Należy więc:
- przekształcić dyrektywę w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych w
rozporządzenie, by zapobiec różnicom w jej wdrażaniu na szczeblu krajowym, co
utrudnia prawidłowe funkcjonowanie jednolitego rynku UE;
- uwzględnić holistyczne podejście do wpływu opakowań na klimat;
- stworzyć jedną unijną definicję opakowań plastikowych, zarówno jeśli chodzi o:
- typ opakowania (pojemnik, worek, mocowania itp.);
- typ plastików i materiałów, które wolno stosować i tych, których stosowanie jest zabronione, w tym tych wykonanych z surowców odnawialnych (z lub bez
modyfikacji chemicznych), biodegradowalnych, kompostowalnych na skalę przemysłową lub indywidualną itd.
- osiągnąć porozumienie zainteresowanych sektorów;
- przygotować harmonogram wdrażania;
- przeprowadzić naukowe badania wpływu wszystkich alternatywnych rozwiązań na środowisko (analiza cyklu życia);
nadal prowadzić badania i rozwijać możliwe do wykorzystania alternatywy.

Copa i Cogeca zwracają uwagę, że sukces transformacji wiąże się z jej stopniowym charakterem i bezwzględnie musi uwzględniać wykonalność techniczną i ekonomiczną rozwiązań alternatywnych dopasowanych do właściwości każdego owocu i warzywa, co należy uwzględnić w harmonogramie.

Sektor już zmierza do celu, jakim jest zmniejszenie liczby plastikowych opakowań i odpadów
żywnościowych. Tymczasem zrównoważoność ma trzy filary: środowiskowy, społeczny, ale też
ekonomiczny.

Dyrektywy wspólnotowe, tak jak ich transpozycja w poszczególnych państwach członkowskich, muszą opierać się na podstawach, które są akceptowane i do zniesienia przez wszystkich, zarówno jeśli chodzi o rytm, sprawiedliwość czy wykonalność.

Równocześnie Copa i Cogeca uważają, że spójne z powyższymi celami byłoby, gdyby Komisja
wspierała wysiłki producentów w zakresie stosowania przyjaznych dla środowiska opakowań i
materiałów poprzez zapewnienie, w okresie przejściowym, niezbędnego wsparcia organizacjom
producentów owoców i warzyw poprzez działania promujące stosowanie opakowań wielokrotnego użytku i przyjaznych dla środowiska.

Należy zwrócić uwagę na niewiarygodną ilość warzyw i owoców wprowadzanych do obrotu przez europejskie organizacje producentów i na możliwość konkretnego i stopniowego wzrostu częstotliwości stosowania innych rodzajów opakowań oraz materiałów ekologicznych, biorąc pod uwagę ich dotychczasowy wkład w ograniczenie stosowania plastiku wytwarzanego z surowców pochodzenia kopalnego, odpadów opakowaniowych, marnotrawienia żywności oraz emisji dwutlenku węgla na drodze ku transformacji ekologicznej sektora.

oprac: e-mk na podstawie źródła z Copa i Cogeca


POWIĄZANE

Pod koniec lipca ARiMR poinformowała O uruchomieniu aplikacji suszowej. „Zgłoś s...

Do 1 sierpnia 2022 r. rolnicy mogli ubiegać się o wsparcie na zalesianie lub na ...

Przez ostatnie kilka miesięcy można było obserwować dynamiczną poprawę ofert lok...


Komentarze

Bądź na bieżąco

Zapisz się do newslettera

Każdego dnia najnowsze artykuły, ostatnie ogłoszenia, najświeższe komentarze, ostatnie posty z forum

Najpopularniejsze tematy

gospodarkapracaprzetargi
Nowy PPR (stopka)
Jestesmy w spolecznosciach:
Zgłoś uwagę